Blog

100 English Proverbs with Marathi Meaning | इंग्रजी म्हणी व मराठी अर्थ

By admin On June 5, 2026

11 min read • 1.2k views

इंग्रजी म्हणी (Proverbs) या भाषेतील अनुभवसिद्ध, संक्षिप्त आणि अर्थपूर्ण वाक्ये असतात.

त्या जीवनातील सत्य, नैतिक मूल्ये, व्यवहारज्ञान आणि सामाजिक अनुभव मांडतात.

शालेय अभ्यासक्रम, स्पर्धा परीक्षा, इंग्रजी लेखन-भाषांतर आणि सामान्य ज्ञानासाठी इंग्रजी म्हणी मराठी अर्थासह जाणून घेणे उपयुक्त ठरते.

खाली दिलेले संकलन तथ्याधारित, स्पष्ट आणि परीक्षाभिमुख स्वरूपात मांडले आहे.

Table of Contents

English Proverbs with Marathi Meaning (1 ते 35)

दैनंदिन जीवन व व्यवहारज्ञान

क्र.	English Proverb	Marathi Meaning
1	Actions speak louder than words.	कृती शब्दांपेक्षा प्रभावी असते.
2	All that glitters is not gold.	दिसते ते सगळेच सोनं नसते.
3	A stitch in time saves nine.	वेळेवर केलेले काम पुढील मोठा त्रास टाळते.
4	As you sow, so shall you reap.	जसे कराल तसे भराल.
5	Better late than never.	कधीच न करण्यापेक्षा उशिरा केलेले बरे.
6	Honesty is the best policy.	प्रामाणिकपणा हाच सर्वोत्तम मार्ग आहे.
7	Practice makes a man perfect.	सरावाने माणूस परिपूर्ण बनतो.
8	Where there is a will, there is a way.	जिद्द असेल तर मार्ग नक्की मिळतो.
9	Look before you leap.	उडी मारण्यापूर्वी विचार कर.
10	Rome was not built in a day.	मोठी कामे वेळ घेऊनच होतात.

परिश्रम, यश आणि शहाणपण

क्र.	English Proverb	Marathi Meaning
11	No pain, no gain.	कष्टाशिवाय यश नाही.
12	Hard work pays off.	कष्टाचे फळ नक्की मिळते.
13	Slow and steady wins the race.	संथ पण सातत्यपूर्ण प्रयत्न यश देतात.
14	Success has many fathers, failure has none.	यशाचे अनेक दावे असतात, अपयशाचे कोणी नसते.
15	Experience is the best teacher.	अनुभव हा सर्वोत्तम गुरु आहे.
16	Think before you speak.	बोलण्यापूर्वी विचार कर.
17	Knowledge is power.	ज्ञान म्हणजे शक्ती.
18	The early bird catches the worm.	वेळेवर प्रयत्न करणाऱ्याला यश मिळते.
19	Don’t count your chickens before they hatch.	यश निश्चित होण्यापूर्वी गृहीत धरू नकोस.
20	Well begun is half done.	चांगली सुरुवात म्हणजे अर्धे काम झाले.

Also Read : खो-खो विषयी संपूर्ण माहिती मराठीत | Kho Kho Information in Marathi

नातेसंबंध, समाज आणि नीतीमूल्ये

क्र.	English Proverb	Marathi Meaning
21	A friend in need is a friend indeed.	अडचणीच्या वेळी मदत करणारा खरा मित्र.
22	Unity is strength.	एकतेत शक्ती असते.
23	Birds of a feather flock together.	समान स्वभावाची माणसे एकत्र येतात.
24	Charity begins at home.	सेवा व सद्गुण घरापासून सुरू होतात.
25	Forgive and forget.	माफ करा आणि विसरून जा.
26	Kindness costs nothing.	दयाळूपणा विनामूल्य असतो.
27	Two heads are better than one.	दोन मेंदू एकापेक्षा चांगले.
28	A man is known by the company he keeps.	माणूस त्याच्या संगतीवरून ओळखला जातो.
29	Give respect and take respect.	आदर दिला तर आदर मिळतो.
30	Live and let live.	स्वतः जगा आणि इतरांनाही जगू द्या.

सावधगिरी, निर्णय आणि अनुभव

क्र.	English Proverb	Marathi Meaning
31	Prevention is better than cure.	उपचारापेक्षा प्रतिबंध चांगला.
32	Once bitten, twice shy.	एकदा फसलो की दुसऱ्यांदा सावध राहतो.
33	Don’t put all your eggs in one basket.	सर्व आशा एका ठिकाणी ठेवू नकोस.
34	Every cloud has a silver lining.	प्रत्येक वाईटात काही चांगले असते.
35	Too many cooks spoil the broth.	जास्त हस्तक्षेप काम बिघडवतो.

English Proverbs with Marathi Meaning (36 ते 70)

या भागात दैनंदिन व्यवहार, सावधगिरी, अनुभव, यश–अपयश आणि नैतिक मूल्ये दर्शवणाऱ्या इंग्रजी म्हणी मराठी अर्थासह दिल्या आहेत.

सर्व अर्थ आशयानुसार, सोप्या आणि परीक्षाभिमुख पद्धतीने मांडले आहेत.

व्यवहार, सावधगिरी आणि अनुभव

क्र.	English Proverb	Marathi Meaning
36	Haste makes waste.	घाई नुकसान घडवते.
37	Time and tide wait for none.	वेळ आणि संधी कुणासाठी थांबत नाही.
38	All is fair in love and war.	प्रेम व युद्धात सर्व काही चालते.
39	An apple a day keeps the doctor away.	दररोज सफरचंद खाल्ल्यास आरोग्य चांगले राहते.
40	Empty vessels make much noise.	पोकळ भांडी जास्त आवाज करतात.
41	Fortune favors the brave.	धैर्यवानांवर भाग्य कृपा करते.
42	Necessity is the mother of invention.	गरज ही शोधाची जननी आहे.
43	Every dog has his day.	प्रत्येकाला कधी ना कधी संधी मिळते.
44	Old is gold.	जुने ते सोने.
45	Too much of anything is good for nothing.	अतिरेक वाईट असतो.

Also Read : छत्रपती शिवाजी महाराज संवाद (डायलॉग) मराठीत | Shivaji Maharaj Dialogue in Marathi

शहाणपण, ज्ञान आणि संयम

क्र.	English Proverb	Marathi Meaning
46	Silence is golden.	मौन म्हणजे सोने.
47	Speech is silver, silence is golden.	बोलणे चांदी, मौन सोने.
48	Knowledge is a treasure.	ज्ञान म्हणजे अमूल्य ठेवा.
49	Wisdom comes with age.	वयाबरोबर शहाणपण येते.
50	Learning never ends.	शिकण्याला अंत नाही.
51	Seeing is believing.	पाहिल्यावरच विश्वास बसतो.
52	Example is better than precept.	उपदेशापेक्षा उदाहरण प्रभावी.
53	A wise man thinks before he speaks.	शहाणा माणूस बोलण्यापूर्वी विचार करतो.
54	Little knowledge is a dangerous thing.	अर्धवट ज्ञान धोकादायक असते.
55	Patience is a virtue.	संयम हा सद्गुण आहे.

यश, अपयश आणि प्रयत्न

क्र.	English Proverb	Marathi Meaning
56	Failure is the stepping stone to success.	अपयश हे यशाकडे नेणारे पाऊल आहे.
57	Try, try again till you succeed.	यश मिळेपर्यंत प्रयत्न करत राहा.
58	Nothing succeeds like success.	यशाला यशच जन्म देते.
59	Success demands sacrifice.	यशासाठी त्याग आवश्यक असतो.
60	No risk, no reward.	धोका नसेल तर फायदा नाही.
61	Cut your coat according to your cloth.	उत्पन्नाप्रमाणे खर्च कर.
62	Make hay while the sun shines.	संधी मिळेल तेव्हा फायदा करून घ्या.
63	Strike while the iron is hot.	योग्य वेळी पाऊल उचला.
64	The pen is mightier than the sword.	लेखणी तलवारीपेक्षा शक्तिशाली असते.
65	Where there is smoke, there is fire.	काहीतरी कारण असल्याशिवाय चर्चा होत नाही.

समाज, नातेसंबंध आणि जीवनदृष्टी

क्र.	English Proverb	Marathi Meaning
66	United we stand, divided we fall.	एकत्र राहिलो तर मजबूत, विभागलो तर कमजोर.
67	Love begets love.	प्रेमातून प्रेमच निर्माण होते.
68	Pride comes before a fall.	गर्वाचा शेवट वाईट असतो.
69	Honesty pays in the long run.	प्रामाणिकपणा शेवटी फायद्याचा ठरतो.
70	Live within your means.	आपल्या क्षमतेत राहून जगा.

English Proverbs with Marathi Meaning (71 ते 100)

या अंतिम भागात जीवनदृष्टी, नैतिकता, निर्णयक्षमता, संयम आणि व्यवहारज्ञान दर्शवणाऱ्या इंग्रजी म्हणी मराठी अर्थासह दिल्या आहेत.

सर्व अर्थ आशयानुसार, स्पष्ट आणि परीक्षाभिमुख ठेवले आहेत.

जीवन, नैतिकता आणि व्यवहारज्ञान

क्र.	English Proverb	Marathi Meaning
71	A rolling stone gathers no moss.	सतत बदल करणाऱ्याला स्थैर्य मिळत नाही.
72	Barking dogs seldom bite.	जास्त बोलणारे क्वचितच कृती करतात.
73	Cleanliness is next to godliness.	स्वच्छता म्हणजे पवित्रता.
74	Desperate times call for desperate measures.	कठीण परिस्थितीत कठोर उपाय आवश्यक असतात.
75	Don’t judge a book by its cover.	केवळ बाह्य रूपावरून निर्णय घेऊ नका.
76	Every penny counts.	प्रत्येक पैशाला किंमत असते.
77	Face the music.	आपल्या कृत्यांचे परिणाम स्वीकारा.
78	Familiarity breeds contempt.	अति ओळखीमुळे आदर कमी होतो.
79	Give the devil his due.	विरोधकाचेही योग्य ते मान्य करा.
80	Health is wealth.	आरोग्य म्हणजे खरी संपत्ती.

Also Read : सिंहगड किल्ला माहिती मराठी | इतिहास, स्थान, रचना आणि प्राथमिक माहिती sinhagad fort information in marathi

संयम, सावधगिरी आणि निर्णय

क्र.	English Proverb	Marathi Meaning
81	Honesty is the best policy.	प्रामाणिकपणाच सर्वोत्तम मार्ग आहे.
82	If there is no pain, there is no gain.	कष्टाशिवाय लाभ नाही.
83	Jack of all trades, master of none.	सर्व थोडे थोडे जाणणारा, पण कुठेही तज्ञ नाही.
84	Let sleeping dogs lie.	जुने प्रश्न उकरू नका.
85	Money doesn’t grow on trees.	पैसा सहज मिळत नाही.
86	Necessity knows no law.	गरज कायदेही बाजूला ठेवते.
87	No use crying over spilt milk.	झालेले नुकसान रडून भरून येत नाही.
88	Practice what you preach.	जे सांगता ते स्वतः आचरणात आणा.
89	Prevention is better than cure.	उपचारापेक्षा प्रतिबंध चांगला.
90	Still waters run deep.	शांत माणसे अंतर्मुख व खोल विचारांची असतात.

अनुभव, वेळ आणि यश

क्र.	English Proverb	Marathi Meaning
91	The proof of the pudding is in the eating.	परिणामावरूनच खरे मूल्य कळते.
92	There is no smoke without fire.	कारणाशिवाय चर्चा होत नाही.
93	Time is money.	वेळ म्हणजे पैसा.
94	To err is human.	चूक होणे मानवी स्वभाव आहे.
95	United we stand, divided we fall.	एकत्र राहिलो तर मजबूत, वेगळे पडलो तर दुर्बल.
96	Variety is the spice of life.	वैविध्यामुळे जीवन रुचकर होते.
97	Waste not, want not.	अपव्यय टाळला तर कमतरता भासत नाही.
98	Well begun is half done.	चांगली सुरुवात म्हणजे अर्धे काम झाले.
99	When in Rome, do as the Romans do.	जिथे जाल तिथल्या रीतिरिवाजांप्रमाणे वागा.
100	You reap what you sow.	जसे कराल तसे फळ मिळेल.

GK व परीक्षाभिमुख झटपट पुनरावलोकन

महत्त्वाचे मुद्दे

म्हणी अनुभवसिद्ध सत्य सांगतात.
भाषांतर करताना आशय महत्त्वाचा, शब्दशः अर्थ नव्हे.
शालेय इंग्रजी, निबंध, भाषांतर, स्पर्धा परीक्षांमध्ये उपयुक्त.

झटपट उपयोग

Essay / Letter Writing: योग्य म्हण वापरल्यास लेखन प्रभावी होते.
Competitive Exams: Proverb–Meaning, Match the Following, Fill in the Blanks.
Spoken English: संभाषणात नैसर्गिकता वाढते.

निष्कर्ष

या लेखात “100 proverbs in English with Marathi meaning” हे संकलन स्पष्ट, तथ्याधारित आणि परीक्षाभिमुख पद्धतीने तीन भागांत मांडले आहे.

विद्यार्थ्यांना, शिक्षकांना आणि स्पर्धा परीक्षा तयारी करणाऱ्यांना हे संकलन संदर्भ म्हणून उपयुक्त ठरेल.